Nadat de vrouwen van de Mabelgeneratie uit en te na zijn beschreven, zijn nu onze mannelijke wederhelften aan de beurt: de Frisogeneratie. Lees en huiver!

Er wordt de laatste tijd enthousiast gepubliceerd over losbandige vrouwen, die een Sex-and-the-City-achtig leven leiden. Deze mentaal en financieel zelfstandige ‘Mabel-generatie’ zou geen man meer nodig hebben en, al vloekend, rokend, carrière makend en blakend van zelfvertrouwen, de ene man na de andere verslinden. Mannen hebben geen functie meer in de maatschappij, wordt er geschreven; ze zijn enkel nog seks-accessoires. Zo veel als er ingezoomd wordt op deze vrouwen, zo weinig wordt er gekeken naar de andere kant: de mannen. Want als jonge, assertieve vrouwen bestempeld worden als de Mabel-generatie, hoe zit het dan met het andere kamp: de Friso-generatie?

De Friso-man is tussen de 25 en 39. Hij is hoogopgeleid en werkt in een aansprekende middenkaderfunctie. Heteroseksueel; heeft een relatie, of doet hard zijn best om er één te krijgen. Is vader, of wil dat graag worden. Hij is blank, of gedraagt zich blank. En hij is niet al te zeker van zichzelf.

Prins Friso van Oranje-Nassau, geboren in 1968, belichaamt deze verwarde mannen. Hij is opgevoed door een dominante, geëmancipeerde moeder, die haar zoons stevig in de tang heeft, volgde meerdere studies en heeft een aardige part-time baan als mede-directeur van TNO Space. Voortdurend wordt aan zijn mannelijkheid getwijfeld. Geruchten over zijn homoseksualiteit worden niet minder als Mabel Wisse Smit in beeld komt; een ambitieuze dame met een duidelijke voorkeur voor macht, die de tang zonder moeite van moederlief over neemt. Het ziet er nooit uit alsof hij de vrouwen in zijn leven de baas is. En hij lijkt niet in staat om daadkrachtig op te treden, om die vrouwen uit zijn nek te krijgen.

Niet alleen de prins heeft last van dominante vrouwen. Veel Friso-mannen worden belaagd door assertieve dames, die weinig ruimte overlaten voor Cassanova-achtig gedrag, getuige een afgeluisterd gesprek in een café. Een vrouw, rond de dertig (blond, ultrahippe spijkerbroek, ingewikkeld topje), stevent af op een man, midden dertig (meubelmaker, ongeschoren en licht bezweet, nog in werk-outfit), die nietsvermoedend een biertje staat te drinken.

Vrouw:          “Leuk shirt heb je aan.”

Man:            “Goh, dank je.”

Vrouw:          “Zo lekker strak om je lijf.”

Man:           “Eh, ja… dank je.”

Vrouw:          “Jij gaat met mij mee naar huis vanavond.”

Man:           “Eh….”

Vrouw:         “Ik wil ook best met jou mee, hoor. Ik heb zin in je.”

Man:           “Maar ik weet niet eens hoe je heet! Kunnen we niet eerst even praten en elkaar een beetje leren kennen? Wil je wat drinken?”

Vrouw:          “Weet je? Laat maar.”

Was het sinds de Neanderthalers zo dat de man de jager was en het initiatief nam, tegenwoordig vinden vrouwen dit ook een leuk spel. De jager- en de prooi-rol lijken te verschuiven; Friso-mannen worden versierd, zonder daar zelf enige invloed over te hebben.

Innerlijke Tarzan

De verschuiving gaat verder: Friso’s willen niets liever dan settelen. Een vaste partner en een paar leuke kinderen, en een beetje snel, graag. De welbekende bindingsangst lijkt verdwenen als sneeuw voor de zon. Vreemdgaan is daarnaast een steeds minder populaire hobby, blijkt uit een onderzoek van reclamenetwerk Euro RSCG Worldwide, die de ideeën en ambities van de hedendaagse man onderzocht. De braafheid is het hoogst onder mannen met een gezin. Dat komt omdat een vaste partner en kinderen de testosteronspiegel doet dalen, zeggen wetenschappers van Harvard University. Hierdoor wordt het jachtinstinct onderdrukt, waardoor ontrouw wegblijft. Met zijn settel-drang kooit hij eigenhandig zijn innerlijke Tarzan. 

De Friso-man is dus broeds. Het nageslacht is echter pas welkom als hij verzekerd is van een stabiele relatie, een vast contract en een droomhuis, met een verstandige hypotheek en de juiste keuken. Voortplanten is afgewogen keuze, die weinig meer met oerdrift te maken heeft. Als het kind er is, wil hij meer halen uit zijn ouderschap. Vroeger betekende vader zijn: zorgen dat er brood op tafel kwam. Nu vrouwen hebben laten zien dat zij hier ook prima voor kunnen zorgen, willen mannen een andere, actievere rol spelen; ze willen niet alleen vadertje, maar ook moedertje spelen. Moeders hebben niet al te veel vertrouwen in de moederlijke talenten van hun partners en geven ze weinig ruimte om mee te ouderen. “Ik tel niet meer mee,” vertelt Peter, net vader. “Sinds onze dochter geboren is, heeft mijn vriendin alleen nog maar oog voor haar. Ik mag niks doen. Als ik in de buurt probeer te komen, probeert mijn vriendin me af te poeieren door me de vuilniszakken buiten te laten zetten, of zoiets. Alsof dat het enige is waar ik goed voor ben.” De Friso-man maakt er geen principestrijd van, maar laat zich gelaten in de hoek zetten. Hij vlucht in zijn werk en onttrekt zich aan praktische klusjes thuis. Hoe jonger de kinderen, hoe lager de praktische participatie thuis, laten cijfers van het CBS zien. Als het zo moet, dan maar helemaal niks, lijken de nieuwbakken vaders, een beetje slachtofferig, te zeggen.

Gezinnetje stichten

Werk, dat moet vast nog een mannen-terrein zijn. Oké, Mabels zijn ambitieus en maken carrière, maar kantoren zijn bolwerken vol testosteron, toch? Vol snelle pakken, status, hard gewerk en ambitie? Het antwoord is: nee. De jobhoppende carrièretijger is geen Friso-man. Uit de Sociale Monitor van het CBS blijkt dat ambitie onder mannen minder is geworden door de economische recessie. Ze zijn geschrokken en maken liever een pas op de plaats: “Ik ga niet weg om ergens anders aan een onzeker jaarcontract te beginnen,” vertelt Marcel (36), accountant. “Hier weet ik tenminste wat ik heb.”

Succes en ‘het helemaal maken’ zijn niet meer de grootste wens, volgens de respondenten van het Euro RSCG-onderzoek. Het ouderschap stijgt hard in de ambitie-top 40; de Friso-man wil minder tijd besteden aan werk en meer aan zijn gezin. Er zijn er meer mannen, vooral jonge vaders, die parttime werken; zo’n 14%, volgens de meest recente Emancipatiemonitor. Slechts één op de tien mannen durft het onderwerp ‘parttime werken’ echter ter sprake te brengen bij de baas, blijkt uit het boek ‘Huismannen, parttime vaders en carrière-papa’s’. Hij zegt thuis dus wel stoer dat hij het wil, maar laat het afweten als het op het daadwerkelijke uitvoeren terecht komt.

Een activiteit waarin Friso-mannen meer dan voldoende initiatief nemen, is winkelen. Ze zijn ijdeler geworden en besteden meer geld en aandacht aan kleding en gezichtsverzorging, vertellen opgetogen winkeliers en producenten. Friso’s winkelen niet zozeer als hobby, maar omdat ze het belangrijk vinden om er verzorgd uit te zien. Bijkomstigheid is dat mannen ook vaker tobben met hun uiterlijk, wat soms zorgelijke vormen aanneemt. Na anorexia bij vrouwen is bij mannen het Adonis-complex in opkomst; een ziekelijke wens om te lijken op een ideaalbeeld. Om net zo’n wasbordje te krijgen als Brad Pitt, trainen ze meer dan goed voor ze is. En kan het zijn dat je als vrouw opgehouden wordt door een dralende partner voor de spiegel die vraagt: “Schat, ziet mijn borstkas er smal uit in deze trui?”

Settelen, kinderen, winkelen, liefhebbend.... heeft de Friso-man zoveel vrouwelijke eigenschappen dat hij eindelijk de perfecte man is, of is hij een onaantrekkelijk watje, dat de weg kwijt is? “Ik word er niet echt opgewonden van,” verzucht Eva (31), brand manager. “Ik wil ik niet dat een man meer potjes in zijn badkamerkastje heeft staan dan ik. En dat gepraat over gevoelens… ik weet het niet, hoor.” “Ik fantaseer eigenlijk over oer-achtige mannen,” bekent Marieke (30) met een glazige blik, “die niet makkelijk over hun gevoelens praten, maar elektriciteitsdraden aanleggen en een schuurtje bouwen, of zo. En daarna woest de liefde met me bedrijven.”

Het lijkt erop dat de Friso-mannen nog op zoek zijn naar de juiste vorm. En dat het nog wel even zal duren voor ze deze gevonden hebben. Wij maken het ze hierbij ook niet echt makkelijk. Tientallen jaren hebben we gezeurd om gelijkheid, om inlevingsvermogen, om begrijp. Nu mannen zich meer in kunnen leven in vrouwelijke onderwerpen en niet meer de gorilla uithangen, zijn ze niet mannelijk genoeg. Psycholoog Henk Noort besloot daarom voor zijn boek ‘Vrouwen willen maar één ding…” te onderzoeken wat vrouwen nou eigenlijk willen. De ondervraagde vrouwen legden ontevreden een onmenselijk breed palet aan eisen op tafel. Arme Friso-mannen. Het is ook nooit goed.

Gelukkig kan de Friso-man altijd terugvallen op zijn vrienden. Maar niet om mee te brallen, bier te drinken en naar voetbal te kijken. De kroeg wordt een theekransje; Friso-mannen vinden het namelijk prettig om over hun gevoelens te praten. Ze voelen zich op hun gemak met hun emoties en schamen zich daar niet voor. CBS-gegevens laten bovendien zien dat het aantal alleenstaande mannen stijgt. Het wachten is op een nieuwe versie van Sex and the City, waarin vier vrienden hun strubbelingen op dating-vlak bespreken, onder het genot van een Cosmopolitan.

-----------------------------------------------------

FRISO-MANNEN

-         Jamie Oliver: Minstens zo druk met zijn kleding en kapsel als met zijn keukengerei. Al jaren getrouwd en liefhebbend vader. Gááp.

-         Chris Zegers: man met highlights en een ijverig bestudeerde nonchalante look. Moet er ontzettend druk mee zijn om er zo slonzig uit te zien. 

-         Wouter Bos: overkeurig politicus met een vierdaagse werkweek. Zo gecultiveerd dat je je niet kunt voorstellen dat hij zijn vrouw overdondert met passionele bezigheden. Lijkt meer iemand die voorafgaand zijn ondergoed opvouwt.

-         Guy Ritchie: Britse regisseur, volledig overvleugeld door het ego en succes van echtgenote Madonna en dus vooral bekend als ‘de man van’.

-         Wibi Soerjadi: jarenlang gekoeioneerd door een struise blonde dame, die twee keer zo groot leek als hij, vervolgens genadeloos door haar gedumpt. Troost zichzelf met bezoekjes aan Euro Disney. 

Meer lezen:

The Adonis complex- Harrison Pope

Huismannen, parttime vaders en carriere-papa’s, MOM

Vrouwen willen maar één ding… over verborgen wensen en stille wensen- Henk Noort. The House of Books.

Stappende Amsterdamse homomannen? Dat zijn toch danstypjes met latexpakjes of in leer gestoken Freddie Mercury-achtige figuren? 'Ik heb nooit zo de behoefte gehad om in een naveltruitje op een boot in de Gay Parade te gaan staan.'

Al vind ik mezelf reuze vrijdenkend, ik betrap mezelf erop dat als ik aan stappende homomannen denk, iT- en Freddy Mercury-achtige beelden zich aan mij opdringen. Terecht? Tijd om de stappende Amsterdamse homomannen onder de loep te nemen. Wat doe je in 2005 als je jong, man en homoseksueel bent en je wilt een leuke avond uit? Mark (31), makelaar, denkt dat het iT-beeld maar voor een deel van de homo's in Amsterdam geldt. Hij is wel eens in hardcore clubs geweest, maar echt enthousiast was hij daar niet over. "Ik vond het wel spannend dat het zo duidelijk om de seks ging, maar ook wel onpersoonlijk. Er wordt niet gepraat, maar gewoon gedaan. Ik mis dan een leuk gesprekje. Volgens mij ben ik wat dat betreft meer een romanticus."

Kylie Minogue

Volgens hem is ook niet iedere homo zo als Jack uit de serie Will & Grace . Ofwel; de homo die gek is van het Songefestival, Abba en Kylie Minogue. "Sommigen vinden het leuk om dat campy, dat vrouwelijke, nog wat extra aan te zetten." Zoals Rob (28), account manager bij een reclamebureau. Voor zijn werk moet hij zich meestal zo zakelijk gedragen, dat hij het af en toe heerlijk vindt om zich in het weekend te laten gaan. "Lekker dansen en sjansen. In een tent als de You II kan ik een andere kant van mezelf laten zien dan in het dagelijks leven." Rob denkt dat doordat er een specifiek publiek op bepaalde gayclubs afkomt, dat een stereotiep beeld neer kan zetten. "Tijdens het uitgaan kom je een kleine groep homo's tegen die het leuk vinden om zich te manifesteren. De 'normale jongens' hebben daar minder zin in en gaan liever in hetero-kroegen stappen."

Minder manifesteren

Mark en Steven hebben het gevoel dat het minder belangrijk is om je als homoseksueel te manifesteren dan een jaar of vijftien geleden. Steven: "Homo-zijn is nog steeds niet door iedereen geaccepteerd, maar het is veel minder een ding dan vroeger. Ik heb dat homofietsen, -voetballen, -zwemmen en -varen nooit zo begrepen. Als je jezelf op die manier opsluit, draagt dat niet echt bij aan de integratie. Ik heb nooit zo de behoefte gehad om in een naveltruitje op een boot in de Gay Parade te gaan staan." René van Soeren van COC Nederland heeft hetzelfde gevoel. Door de homo-emancipatie is homoseksualiteit minder een issue. "Maar nog niet voor iedereen. Sommigen willen nog steeds niets van homoseksualiteit weten. Maar een aantal groepen in de samenleving zijn zeker toleranter."

Gewone uitgaansgelegenheden

Volgens René en Mark zijn homomannen altijd al met plezier naar gewone uitgaansgelegenheden gegaan. "Ik ben dan wel homo, maar daar ben ik echt niet de hele dag mee bezig," zegt Mark. Hij heeft wel het idee dat homo's, als het gaat om clubs, cafés en restaurants, over het algemeen meer smaak hebben dan heteromannen. "Maar misschien is dat ook wel een sterotiep. Ik vind mooi aangeklede, stijlvolle tenten, zoals de Jimmy Woo of de More leuk om naar toe te gaan. En ik vind het leuk als mensen ook een beetje werk van hun uiterlijk maken." René van COC signaleert een omgekeerde ontwikkeling: "Ik heb het idee dat meer hetero's tegenwoordig graag naar homoclubs en -feesten gaan. Zo gaat het een beetje over en weer." Biseksualiteit is daarbij ook vaker een issue, vertelt hij. Voor jongeren die er nog niet helemaal uit zijn wat hun voorkeur heeft, kunnen homogelegenheden een prima plek zijn om daarmee te experimenteren.

Clichés op de schroothoop

Ik kan niet anders dan concluderen dat al die clichés maar het best op de schroothoop kunnen. Homo- en heterogelegenheden lijken in elkaar over te lopen en er is zoveel mogelijk. Schets je een eenduidig beeld van de Amsterdamse gayscene dan doe je daar iedereen mee tekort. Volgens René moeten mensen met traditionele beelden van de homoscene wat verder kijken dan hun neus lang is: "Dan zie je dat het uitgaansleven een stuk gevarieerder is; zij kijken alleen naar de uitersten."

Hoeren en snoeren

De Mabel generatie gaat liever zelf op jacht

Stond sinds de oertijd ongeveer vast hoe de menselijke paringsdans zich voltrok (man jaagt en imponeert, vrouw doet bevallig en laat zich inpakken), tegenwoordig versieren moderne, jonge vrouwen zelf. Op weinig romantische, maar wel doortastende wijze. Nemen vrouwen de mannenrol over?

'Een sloerie als je veel mannen verslijt? Ik vind het stoer. Ik doe precies wat mannen altijd deden'

We hebben het hier niet over de in latex gestoken meesteres in een seksclub, maar over de juriste en de marketingmanager op de donderdagmiddagborrel in de kroeg. Journaliste Liesbeth Wytzes noemt hen de 'Mabel-generatie': zeker van zichzelf, onafhankelijk, succesvol en vrijgevochten. Mannen hebben ze niet meer nodig voor een huis, een leuk leven en een snelle auto; dat regelen ze allemaal zelf wel. Maar waar mannen nog steeds erg handig voor zijn, is seks.

Wie zich met enige regelmaat in het uitgangsleven begeeft, weet dat de emancipatie zich de afgelopen decennia niet alleen heeft voltrokken op het maatschappelijke vlak. 'Heb je nog geneukt?', hoor ik een vrouw van een jaar of 25 vragen aan een vriendin in Vak Zuid, een Amsterdams restaurant met veel snelle reclamejongens en -meisjes. Een ander meldt in een groep vrienden dat ze aan het 'hoeren en snoeren' is, een contemporaine vrouwelijke uitdrukking voor op mannenjacht zijn.

Vrouwen zijn seksueel agressiever geworden, constateert Shirley Grass in haar boek Niet alleen vrienden; een gevolg van de assertiviteit die ze nodig hebben om zich staande te houden in het werkende leven. Wytzes stelt in haar boek 'de Mabel-generatie' dat jonge vrouwen, net als mannen, uitstekend seks en liefde kunnen scheiden. Seks is voor deze vrouwen een consumptie-artikel geworden, schrijft ze, en ze zijn niet bang om zelf voor voldoende erotisch entertainment te zorgen. Sex and the City-girl avant la lettre Madonna nam in de jaren '80 en '90 het voortouw in deze veranderende houding. Ze speelde publiekelijk met haar zelfstandigheid en vrouwelijkheid, én met een uitgebreide collectie mannen. De Sex and the City-girls zelf zorgden ervoor dat het hip werd om expliciet over seks te praten. In eigen land verkondigde Heleen van Royen aan wie het maar wilde horen dat ze wel eens vertier buiten de deur zoekt en dat dat best moet kunnen.

Vrouwen volgen het voorbeeld van hun iconen enthousiast. "Of ik wel eens mannen versier? Eigenlijk bijna altijd," vertelt Ellen (31), communicatie-adviseur. "Mannen vind ik de laatste tijd een beetje sloom, afwachtend. Als ik daar op moet wachten, duurt het uren voordat ik krijg wat ik wil. Ik ben meer van de directe aanpak: als ik iemand zie die ik leuk vind, ga ik erop af. Wie me te direct vindt, heeft pech." Ook Marjolein (30), co-assistent, neemt regelmatig iemand mee naar huis. "Een sloerie als je veel mannen verslijt? Dat is zo'n ouderwets idee. Ik vind het juist wel stoer. Ik doe precies wat mannen altijd al deden." 

Vaker seks dan mannen

Vrouwen zijn met een inhaalslag bezig, blijkt uit de meest recente global sex survey van Durex; hoewel mannen gemiddeld meer seksuele partners gehad hebben, is de frequentie waarin vrouwen seks hebben hoger. Ook zijn ze avontuurlijker; ze kijken liever naar porno en hebben graag accessoires als blinddoeken, handboeien en vibrators bij de hand.

Emma (28), marketingmedewerker, vertelt dat mannen wel eens moeite hebben met haar voortvarendheid. "Laatst had ik er weer zo een: 'laten we even wachten met seks, het is toch iets bijzonders?' Hij voelde zich bedreigd door me, vertelde hij; hij had het gevoel dat het mij alleen maar om zijn lichaam ging. Pardon!? Sinds wanneer gaat het mannen níét meer alleen om seks?"

Plezier tussen de lakens hoeft overigens niet per definitie tot een relatie te leiden. "Wat me opvalt, is dat mannen tegenwoordig zo vaak over hun gevoelens willen praten en dat ze het direct over relaties hebben," zegt Ellen. Daar zit ik nog helemaal niet op te wachten. Ik wil gewoon een leuke avond hebben. Dat is alles."

Als het wel tot een relatie komt, wordt er, volgens CBS-gegevens, vaker voor een LAT-relatie gekozen; jonge vrouwen stellen samenwonen uit. Behoud van vrijheid is hierbij de belangrijkste reden. In relaties lijkt monogamie op zijn retour. Gaf in 1991, in een onderzoek van het Nederlands Instituut voor Sociaal Seksuologisch Onderzoek, 9% van de vrouwen aan wel eens vreemd te zijn gegaan; een decennium later heeft één op de drie vrouwen wel eens een scheve schaats gereden, volgens een onderzoek van Netpanel. "Laatst had ik twee vriendjes tegelijkertijd," vertelt Marjolein, "ik voelde me geweldig: twee mannen, die ik kon bellen wanneer ik er zin in had. Of ik me schuldig voelde? Nee hoor. Het is alleen maar seks, geen liefde. En bovendien: hoe vaak ik wel niet 'die ander' geweest ben..."

Wilde haren

Zijn mannen overbodig en is de langdurige relatie passé? Dat nu ook weer niet. Jonge vrouwen lijken te genieten van hun verworven vrijheid en bijbehorende, masculiene, seksuele gewoontes. Maar laten we nog eens naar de heldinnen kijken. Man-eetster Madonna is al jaren een gelukkig getrouwde moeder. In het laatste seizoen van Sex and the City nemen de vriendinnen afscheid van het jagende single-leven: er wordt getrouwd, gebaard en samengewoond. De wilde jaren zijn voorbij, het is mooi geweest. Ook Heleen van Royen zegt niet zonder haar gezin te kunnen, weg van het jaagveld, in het familievriendelijke Almere.

Vrouwen willen nog steeds een relatie; ze nemen alleen wat meer tijd om de juiste partner te vinden, blijkt uit gegevens van het CBS. En het lijkt erop dat tegenwoordig eerst, volgens beproefd mannelijk gebruik, de wilde haren moeten worden verloren. "Natuurlijk wil ik uiteindelijk een steady relatie met een leuke man," zegt Emma. "Maar daarvoor wil ik het gevoel hebben dat ik geleefd heb. Ik wil gewoon alles! Carrière maken, doorzakken met mijn vriendinnen, plezier hebben. En seks hoort daarbij, ja." "Ik moet toch weten wat er in de wereld te koop is!" roept Marjolein uit. "Kroegen en clubs vol met mannen... Je zou toch gek zijn om daar niet eerst goed van te genieten voor je je vastlegt?"